Ελλάδα 2.0
Ελλάδα 2.0 – Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
Τι είναι το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Ανάκαμψης;
Για την αντιμετώπιση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης που προκλήθηκε από την πανδημία του Covid-19, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 21 Ιουλίου 2020 μία νέα πρωτοβουλία η οποία θα ενισχύσει την πορεία ανάκαμψης των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το NextGenerationEU. Κύριος στόχος του ταμείου είναι η χρηματοδότηση μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών προγραμμάτων στις χώρες που πλήττονται περισσότερο, με απώτερο σκοπό μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική Ευρώπη.
Το ταμείο ανέρχεται συνολικά σε € 750 δισ. για τη χορήγηση ενισχύσεων στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το συνολικό ποσό του ταμείου, τα € 390 δισ. αφορούν επιχορηγήσεις και τα € 360 δισ. θα έχουν τη μορφή δανείων . Προτεραιότητες της εν λόγω πρωτοβουλίας αποτελούν η διοχέτευση των πόρων στις χώρες, τις περιοχές και τους κλάδους που έχουν υποστεί τις βαρύτερες συνέπειες της κρίσης και η αξιοποίησή τους για τον παραγωγικό και οικονομικό μετασχηματισμό των ευρωπαϊκών οικονομιών. Ειδικότερα, τα κεφάλαια αναμένεται να αξιοποιηθούν κυρίως στην αναβάθμιση ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων και υποδομών, την ψηφιοποίηση των οικονομιών, την αντιμετώπιση των κλιματολογικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, την ενίσχυση των δράσεων πράσινης ανάπτυξης και τη μετεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού, ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση στη νέα οικονομία και να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ανεργία.
Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του δανεισμού της από τις διεθνείς αγορές, ενώ τα χρήματα θα πρέπει να έχουν δεσμευθεί έως το τέλος του 2023 και να έχουν εκταμιευθεί έως το τέλος του 2026. Η Ελλάδα θα λάβει € 31 δισ., εκ των οποίων τα € 18 δισ. θα διατεθούν σε επιχορηγήσεις και τα € 13 δισ. σε δάνεια.
Το Next Generation EU αποτελεί μέρος του πολυετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2021-2027, ως ειδικού μέσου έκτακτης ανάγκης, και έχει βασιστεί πάνω στους τρεις κύριους πυλώνες του σχεδίου ανάκαμψης:
Πυλώνας 1
Παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη για την αποκατάσταση ζημιών και την εξάλειψη της κρίσης
Πυλώνας 2
Επανεκκίνηση της οικονομίας και συμβολή στην αναζωογόνηση των ιδιωτικών επενδύσεων
Πυλώνας 3
Αντιμετώπιση των στρατηγικών προκλήσεων της Ευρώπης και ορθότερη προετοιμασία απέναντι σε επικείμενες κρίσεις
Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
(Recovery and Resilience Facility – RFF)
Στο επίκεντρο του Next Generation EU βρίσκεται ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Recovery and Resilience Facility – RRF), βάσει του οποίου θα διατεθούν δάνεια και επιχορηγήσεις ύψους € 672,5 δισ., από τα οποία € 312,5 δισ. επιχορηγήσεις και € 360,0 δισ. δάνεια, εμπροσθοβαρούς χρηματοδοτικής στήριξης κατά τα κρίσιμα πρώτα έτη της ανάκαμψης, για τη στήριξη μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα αναλάβουν τα κράτη μέλη. Ο στόχος είναι διττός: αφενός να μετριαστεί ο οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 και αφετέρου να καταστούν οι ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες περισσότερο βιώσιμες και καλύτερα προετοιμασμένες για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.
Ο Μηχανισμός (RRF) ευθυγραμμίζεται στενά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής, διασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη που προωθεί την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Παράλληλα αναμένεται να επιφέρει απτά οφέλη για την οικονομία και τους πολίτες σε ολόκληρη την ΕΕ καλλιεργώντας το έδαφος για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και ανάπτυξης, που είναι απαραίτητες για τη μετάβαση αυτή.
Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ελλάδας
Από το συνολικό κεφάλαιο του Ταμείου Ανάκαμψης ύψους € 672,5 δισ., το ποσό που αναλογεί στην Ελλάδα ανέρχεται σε € 31 δισ. από τα οποία € 18 δισ. θα έλθουν με τη μορφή επιχορηγήσεων και τα υπόλοιπα € 13 δισ. με τη μορφή δανείων με μηδενικό επιτόκιο.
Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, βάσει του οποίου θα αξιοποιηθεί το παραπάνω ποσό, συνδυάζει επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με στόχο να αναβαθμιστεί επιχειρηματικά η χώρα και να γίνει πιο ελκυστική σε ξένες επενδύσεις. Οι πυλώνες στους οποίους θα βασιστεί είναι οι εξής:
Πυλώνας 1. Πράσινη Μετάβαση
Πυλώνας 2. Ψηφιακή Μετάβαση
Πυλώνας 3. Απασχόληση, Δεξιότητες, Κοινωνική Συνοχή
Πυλώνας 4. Ιδιωτικές Επενδύσεις, Μετασχηματισμός της Οικονομίας
Πώς θα μπορέσουν οι Ελληνικες επιχειρησεις να έχουν πρόσβαση σε αυτά τα κεφάλαια;
Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης θα διανεμηθούν, μέσω των γενικών κρατικών προϋπολογισμών, μόλις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκρίνει το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
Η γενική διοίκηση του κράτους θα μεταφέρει τα κεφάλαια στις αυτόνομες κοινότητες και τους τοπικούς φορείς μέσω συμφωνιών και επιχορηγήσεων.
Η ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων θα γίνεται μέσω των δανείων του Ταμείου με μηδενικό επιτόκιο και ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής. Το ύψος της χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου θα κυμαίνεται, ανάλογα με το είδος της επένδυσης, από 30% έως και 50% του συνολικού κόστους. Ο υποψήφιος ιδιώτης επενδυτής θα πρέπει να εξασφαλίσει χρηματοδότηση από τρίτο μέρος (κυρίως εμπορικές ή επενδυτικές τράπεζες) σε ποσοστό 30% του κόστους της επένδυσης και να παρουσιάσει ίδια κεφάλαια τουλάχιστον στο 20% του προϋπολογισμού της επένδυσης.
Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό τα δυνητικά έργα που επιθυμούν να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις ενισχύσεις να ευθυγραμμιστούν με τους στρατηγικούς πυλώνες που ορίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μεσω του Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας